انسداد بینی، سیمای خانواده

مقدمه
همه ما بارها واژه انحراف بيني را از زبان كساني كه از مشكلات تنفسي و انسدادي بيني شكايت دارند شنيده ايم. بيماراني كه دچار انحراف تيغه مياني بيني هستند با طيف وسيعي از علائم باليني شايع و گاه ناشايع به پزشك مراجعه ميكنند. اگر كه همراه با انحراف تيغه مياني بيني شاخك هاي بيني نيز دچار بزرگ شدگي باشند معمولا علائم و شكايات بيمار تشديد يافته تر و وسيع تر مي باشد.


سوال اول: آقاي دكتر اگر ممكن است كمي براي ما در مورد ساختار تيغه مياني بيني و عملكرد طبيعي آن توضيح دهيد؟
پاسخ: سپتوم يا تيغه مياني بيني متشكل از دو جزء غضروفي و استخواني است. سپتوم بيني فضاي بيني را به دو حفره مجزا از يكديگر تقسيم مي كند. از طرفي موجب حمايت و استواري دورسوم بيني يا همان سطح پشتي بيني كه نماي روبروي بيني را ايجاد مي كند، مي شود. در ضمن به مثابه يك ستون جهت حفظ شكل نوك بيني عمل ميكند.


سوال دوم: آقاي دكتر انحراف بيني چيست و ناشي از چه مسئله ايست؟
پاسخ: هرگونه انحراف يا جابجايي تيغه مياني بيني از خط وسط كه ممكن است منجر به گرفتگي بيني شود و يا كاملا بي علامت باشد را انحراف بيني ميگوييم. در مواردي آسيب ها وضربات وارده به بيني منجر به انحراف سپتوم از خط وسط ميگردد. در مواردي نيز ناهنجاري هاي تكاملي در روند رشد منجر به انحراف سپتوم مي شود.


سوال سوم: آقاي دكتر انحراف بيني چه مشكلاتي را براي بيمار ايجاد مي كند؟
پاسخ: اختلال جريان هوا در بيني به نوبه خود مي تواند موجب اختلال در حواس بويايي و چشايي و اختلال در مرطوب سازي و تصفيه هواي تنفسي و در نهايت كاهش اكسيژن دريافتي گردد. از طرفي انحراف سپتوم مي تواند با انحراف و كجي شكل ظاهري بيني همراه گردد. در مواردي نيز انحراف سپتوم بيني با ايجاد اختلال در تهويه سينوس ها ممكن است فرد را مستعد ابتلا به سينوزيت مزمن نمايد.


سوال چهارم: آقاي دكتر اگر ممكن است راجع به ساير دلايل انسداد مجاري بيني صحبت كنيد؟
پاسخ: يكي ديگر از علل انسداد بيني هايپر تروفي يا همان بزرگ شدگي شاخك بيني است. بزرگ شدگي شاخك در بيني خود به دو دسته استخواني و مخاطي تقسيم ميگردد. درمان هر يك از اين دو نوع با ديگري متفاوت است. علل هايپرتروفي مخاطي شاخك، خود شامل دو گروه رينيت آلرژيك و غير آلرژيك است. رينيت آلرژيك همان چيزي است كه در ميان مردم به آلرژي فصلي معروف است و علائمي نظير عطسه و آبريزش از بيني را در بيمار در اپيزودهاي مختلفي در سال شاهد هستيم. اين بزرگي شاخك ها عموما دو طرفه بوده و احساس گرفتگي بيني با ضداحتقان هاي موضعي كاهش ميابد. زماني در اين بيماران توصيه به جراحي ميگردد كه دچار انسداد پايدار و دائمي در بيني باشند. در مواردي نيز كه هايپرتروفي استخواني علت بزرگي شاخك است توصيه متخصصين، جراحي جهت كم نمودن حجم شاخك هاي بيني است.


سوال پنجم: آقاي دكتر اگر ممكن است در مورد نحوه ايجاد انحراف بيني توضيح دهيد؟
پاسخ: انحراف سپتوم از علل شايع انسداد و گرفتگي يك طرفه بيني است. اين انحراف ممكن است در پي تروما و ضربات وارده به بيني و ثلث مياني صورت ايجاد گردد. در مواردي هم در زمان تولد و حين عبور از كانال زايماني در اثر اسفاده از فورسپس ممكن است بيني و سپتوم دچار آسيب گردد.
اين آسيب ممكن است منجر به انحراف زودرس سپتوم يا انحراف ديررس كه تا زمان بلوغ ظاهر نميگردد شود. آسيب هاي خفيف دوران خردسالي كه به آساني ناديده گرفته ميشوند به طور شايع منجر به شكستگي هاي ظريف  در غضروف سپتوم ميگردند. التيام اين شكستگي هاي ظريف منجر به انحنا يافتن غضروف به سمت مقابل آسيب وارده مي گردد.


سوال ششم: آقاي دكتر لطفا در مورد روش هاي درماني براي برطرف نمودن اين مشكلات توضيح دهيد.
پاسخ: در مورد درمان هايپر تروفي مخاطي شاخك ، درمان اوليه مبتني بر تجويز آنتي هيستامين و داروهاي ضد احتقان و كورتون هاي موضعي است. اگر كه عليرغم اين درمان بيمار همچنان از گرفتگي بيني شكايت داشته باشد، با جراحي مي توان حجم شاخك را كاهش داد. در موارد هايپرتروفي استخواني شاخك ها نيز توصيه به جراحي ميگردد.
در انحراف سپتوم درمان براساس شرايط هر بيمار طرح ريزي ميگردد. برخي بيماران عليرغم انحراف شديد هيچ گونه علامتي نداشته يا اينكه علائم خفيفي دارند و در مقابل برخي بيماران با انحراف مختصر سپتوم شكاياتي قابل توجه دارند. در تكنيك هاي سپتوپلاستي امروزي هنوز برداشتن بخشي از سپتوم در دستور كار جراح قرار دارد. اما بيش از گذشته به حفظ ساختمان سپتوم و بازآرايي آن اهميت داده مي شود. در واقع سپتوپلاستي به معناي شكل دهي مجدد يا قالب ريزي سپتوم است.


سوال آخر: آقاي دكتر لطفا اگر ممكن است كمي هم از عوارض سپتوپلاستي بگوييد.
پاسخ: شايع ترين عارضه اين جراحي تداوم شكايت بيماران از انسداد بيني است كه خود ناشي از علل مختلفي است. اما از ديگر عوارض اين جراحي مي توان هماتوم يا تجمع خون زير پوشش مخاطي سپتوم را نام برد كه خود ممكن است منجر به آبسه گردد. سوراخ شدگي سپتوم نيز از عوارض كمتر شايع اين جراحي است. تغييرات شكلي بيني و ايجاد دفورميتي بيني زيني شكل در پي برداشتن بيش از حد غضروف سپتوم نيز محتمل است.
در برخي بيماران نيز خونريزي قابل توجه پس از عمل ديده ميشود كه معمولا در مواردي كه جراحي انحراف بيني با برداشت از شاخك تحتاني توام ميگردد، ديده مي شود.